„Lalka” Bolesława Prusa to jedna z najważniejszych i najbardziej wielowymiarowych powieści w historii literatury polskiej. Choć osadzona w realiach XIX-wiecznej Warszawy, pozostaje zaskakująco aktualna, ponieważ porusza problemy uniwersalne: miłość, ambicję, pieniądz, nierówności społeczne oraz konflikt między marzeniami a rzeczywistością. Jest to utwór, który można czytać na wiele sposobów, jako powieść realistyczną, psychologiczną, społeczną, a nawet tragiczną historię niespełnionej miłości.
Głównym bohaterem „Lalki” jest Stanisław Wokulski postać niezwykle złożona i niejednoznaczna.
Z jednej strony to romantyk, człowiek o wielkich uczuciach i ideałach, z drugiej pozytywista, przedsiębiorca, który wierzy w postęp, pracę i naukę. Jego życie naznaczone jest ciągłym rozdźwiękiem między sercem a rozumem. Miłość do Izabeli Łęckiej staje się dla niego obsesją i jednocześnie siłą napędową działań, ale też przyczyną jego upadku. Prus pokazuje Wokulskiego jako człowieka wyprzedzającego swoją epokę, który nie potrafi odnaleźć się w żadnej warstwie społecznej.
Izabela Łęcka to bohaterka, która często budzi skrajne emocje u czytelników. Jest piękna, dumna, wychowana w świecie arystokracji, ale jednocześnie próżna, egoistyczna i niezdolna do prawdziwego uczucia. Autor nie przedstawia jej jednak jedynie jako „czarnego charakteru”, lecz jako produkt swojego środowiska i wychowania. Izabela nie potrafi kochać Wokulskiego, ponieważ nie umie wyjść poza schematy swojej klasy społecznej, w której pieniądz i pochodzenie znaczą więcej niż człowiek.
Ogromnym atutem „Lalki” jest szeroki obraz społeczeństwa polskiego drugiej połowy XIX wieku. Autor z niezwykłą precyzją i realizmem ukazuje różne warstwy społeczne: arystokrację żyjącą przeszłą świetnością, mieszczaństwo dążące do wzbogacenia się, inteligencję, a także najuboższych mieszkańców Warszawy. Autor nie idealizuje żadnej z tych grup każda ma swoje wady, słabości i ograniczenia. Szczególnie krytycznie przedstawiona zostaje arystokracja, która nie potrafi odnaleźć się w nowoczesnym świecie i żyje iluzją dawnej potęgi.
Ważnym elementem powieści jest również postać Ignacego Rzeckiego starego subiekta, idealisty i romantyka. Jego pamiętnik wprowadza do utworu ton nostalgii i pokazuje świat minionych ideałów, takich jak honor, lojalność i wiara w wielkie idee polityczne. Rzecki stanowi kontrast dla Wokulskiego obaj są marzycielami, lecz reprezentują różne pokolenia i różne sposoby myślenia o świecie.
Styl Prusa jest realistyczny, precyzyjny i bogaty w szczegóły. Autor z dużą dbałością opisuje przestrzeń miejską, codzienne życie bohaterów oraz ich wewnętrzne przeżycia. Język powieści może wydawać się współczesnemu czytelnikowi wymagający, jednak jego bogactwo i głębia sprawiają, że „Lalka” zyskuje na wartości przy uważnej lekturze. Prus mistrzowsko łączy narrację obiektywną z analizą psychologiczną postaci.
„Lalka” to również powieść o niespełnieniu. Marzenia Wokulskiego zarówno te miłosne, jak i społeczne zderzają się z brutalną rzeczywistością. Prus pokazuje, że sama ambicja i ciężka praca nie zawsze wystarczą, by osiągnąć szczęście, zwłaszcza w świecie pełnym uprzedzeń i podziałów klasowych. Zakończenie utworu pozostawia czytelnika z poczuciem niepokoju i refleksji, zmuszając do samodzielnych interpretacji losów bohatera.
Podsumowując, „Lalka” Bolesława Prusa to powieść wybitna, wielowątkowa i głęboko refleksyjna. To nie tylko lektura szkolna, ale przede wszystkim uniwersalna opowieść o człowieku, który próbuje znaleźć swoje miejsce w świecie. Mimo upływu lat utwór nie traci na aktualności i nadal skłania do zadawania ważnych pytań o miłość, społeczeństwo, ambicję i sens życia. Jest to książka wymagająca, ale niezwykle wartościowa, która na długo pozostaje w pamięci czytelnika.
Na uwagę zasługuje tu również nowe wydanie "Lalki" które jest ilustrowane i bardzo eleganckie. Jest to piękny egzemplarz, który warto mieć na swoim regale książkowym.
